ทฤษฎีกฎหมายบริสุทธิ์ของ Hans Kelsen

Pure Theory of Law: Hans Kelsen Hans Kelsen (ฮันส์ เคลเซ่น) คือ นักนิติศาสตร์ผู้ที่มีเป้าหมายในการแยกวิชา “นิติศาสตร์” (science of law – jurisprudence) ออกจากศีลธรรม ความคิดเกี่ยวกับความยุติธรรม จริยศาสตร์ สังคมวิทยา จิตวิทยา ชีววิทยา เทววิทยา การเมือง ฯลฯ โดยเคลเซ่นมองว่าเราควรจะต้องแยก “กฎหมายที่เป็นอยู่” กับ “กฎหมายที่ควรจะเป็น” ออกจากกัน เพราะมันมีความแตกต่างกันอย่างมาก หากเราต้องการจะทำให้วิชานิติศาสตร์มีลักษณะเป็นศาสตร์อย่างแท้จริง จะต้องทำให้วิชานิติศาสตร์มุ่งอธิบายกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่จริงในบ้านเมือง […]

การเลือกปฏิบัติในการเลือกลูกขุน

การเลือกปฏิบัติในการเลือกลูกขุน บทความโดย ศรัณย์ พิมพ์งาม หากใครดูหนังที่มีฉากเกี่ยวกับคดีอาญาจากฝั่งสหรัฐอเมริกา เราจะเห็นว่ากระบวนพิจารณาคดีอาญาในสหรัฐอเมริกาใช้ระบบลูกขุน (Jury System) เป็นเอกลักษณ์ติดตา (ขนาดคนอเมริกันเองก็เห็นจนชินตาผ่านหนังด้วย)1 คราวนี้มีคำถามว่า ระบบการคัดเลือกลูกขุนของสหรัฐ ป้องกันปัญหาการเลือกปฏิบัติจากเชื้อชาติ (Racial Discrimination) ที่คุ้นหูหน่อยก็คือ ป้องกันการเหยียดเชื้อชาติ เหยียดผิวอย่างไร ทำอย่างไรให้องค์คณะลูกขุนประกอบไปด้วยคนหลากหลายเชื้อชาติ สีผิว ผลจากการศึกษาพบว่า เรื่องนี้ยังคงเป็นปัญหาสำคัญที่นักกฎหมายของสหรัฐอเมริกาต้องการแก้ไขปัญหาอยู่ครับ 1. ลูกขุนคือใครและระบบลูกขุนคืออะไร ในเชิงทฤษฎีกฎหมายของสหรัฐอเมริกา ลูกขุนมีอำนาจอย่างมากและแทบจะไม่ถูกควบคุมโดยใคร2 สิทธิที่จะได้รับการพิจารณาคดีโดยคณะลูกขุน (Right to Trial by Jury) เป็นสิทธิที่ได้รับการรับรองไว้ในรัฐธรรมนูญ ระบบลูกขุนตั้งอยู่บนรากฐานความคิดและความเชื่อที่ว่า การใช้คนธรรมดาสามัญในการตัดสินคดีจะอำนวยความเป็นธรรมแก่ทุกฝ่าย […]

ระบบกฎหมายซีวิลลอว์: แนะนำหนังสือ

แนะนำหนังสือ: ระบบกฎหมายซีวิลลอว์ – มุนินทร์ พงศาปาน ก่อนที่จะมีหนังสือ “ระบบกฎหมายซีวิลลอว์: จากกฎหมายสิบสองโต๊ะสู่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์” ของ ผศ.ดร. มุนินทร์ พงศาปาน ออกสู่ท้องตลาด ในความคิดของผมนั้น วงการหนังสือกฎหมายของไทยขาดหนังสือเล่มที่อธิบายอย่างชัดเจนว่า ประเทศไทยใช้ระบบกฎหมายแบบซีวิลลอว์ (Civil Law) ที่อรรถาธิบายอย่างดีว่าเพราะอะไรหรือเหตุผลประกอบใดถึงยืนยันว่าประเทศไทยใช้ระบบกฎหมายแบบซีวิลลอว์ ซึ่งคุณูปการสำคัญยิ่งของหนังสือเล่มนี้ของอาจารย์มุนินทร์ คือ การอธิบาย การให้ความรู้ การตอบคำถาม และการเพิ่มแหล่งอ้างอิงให้แก่วงการวิชาการไทยต่อไปว่า ประเทศใช้นั้นใช้ระบบกฎหมายซีวิลลอว์ แม้นิสิตนักศึกษาคณะนิติศาสตร์น่าจะได้เรียนกันตั้งแต่ปีหนึ่งว่าประเทศไทยใช้ระบบกฎหมายแบบซีวิลลอว์ แต่ความเข้าใจผิด ๆ ก็ยังคงมีอยู่มาก เช่น หลายคนก็จำแต่เพียงว่าระบบกฎหมายซีวิลลอว์คือระบบกฎหมายที่ใช้ประมวลหรือมีประมวลกฎหมายเท่านั้น และพอเรียนกฎหมายไปสักพักในชั้นปีโต ๆ ก็เริ่มเห็นว่าบางครั้งแนวทางตีความกฎหมายของศาลก็ดูจะคล้ายกับแนวทางของระบบกฎหมายคอมมอลอว์ […]

วิศวกรแห่งยุค AI และ China ผ่านฉากชีวิตของ ธัญพิสิษฐ์ เฉิน

Facebook: Business Analysis of Law ธัญพิสิษฐ์ เฉิน เรื่อง ศรัณย์ พิมพ์งาม เรียบเรียง “ธัญพิสิษฐ์ เฉิน” หรือที่เราสามารถเรียกชื่อเล่นสั้น ๆ ของเขาว่า “ฉวน” วิศวกรหนุ่มหัวกะทิจากมหาวิทยาลัยชิงหัว ฉวนเป็นคนที่ทำให้ผมเกิดความประทับใจมาก ๆ และชื่นชมความสามารถจนถึงกับต้องขอสัมภาษณ์ เพราะเชื่อว่าแนวคิด ทัศนคติ เรื่องราวชีวิตของฉวนในฐานะที่ได้ใช้ชีวิตอยู่ในจีนมาเกือบสิบห้าปี และเป็นผู้ที่ได้สัมผัสการเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญของจีนนับไม่ถ้วนในช่วง 10 กว่าปีที่ผ่านมา อีกทั้งฉวนยังเป็นวิศวกรที่ได้สัมผัสการเรียนการสอนจากมหาวิทยาลัยที่ดีที่สุดของจีนอย่างมหาวิทยาลัยชิงหัว (清华大学: Tsinghua University) (อันดับหนึ่งแห่งภูมิภาคเอเชียวัดโดย THE)1 ชิงหัวเป็นสถาบันศึกษาด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่เป็นเลิศ แหล่งรวมหัวกะทิและเด็กอัจฉริยะจากทั่วทั้งเมืองจีน […]

TransferWise: ธุรกิจโอนเงินแบบตัดตัวกลาง

1. ความผิดพลาดที่นำไปสู่ธุรกิจมูลค่ากว่าห้าหมื่นล้านบาท TransferWise ก่อต่อตั้งโดยชาวเอสโตเนีย ชื่อ “Kristo Kaarmann” โดยจุดเริ่มมาจากที่ Kaarmann ตอนอายุ 28 ทำงานเป็นที่ปรึกษาธุรกิจอยู่กรุงลอนดอนแล้วได้โบนัส 10,000 ปอนด์ ขณะนั้นอัตราดอกเบี้ยที่บ้านเกิดเขาคือประเทศเอสโตเนียดีกว่ามาก Kaarmann จึงอยากจะโอนเงินกลับบ้าน ซึ่งธนาคารอังกฤษคิดค่าธรรมเนียมการโอน 15 ปอนด์ ความตะลึงก็คือ พอเงินเข้าบัญชีที่เอสโตเนีย เขาตกใจมากที่เงินหายไปราว ๆ 500 ปอนด์ (5% ของเงินต้น) อันเกิดจากค่าธรรมเนียมการโอนข้ามประเทศและอัตราแลกเปลี่ยนที่ธนาคารอังกฤษคิดสูงกว่าตลาด เขารู้สึกหัวเสียกับสิ่งที่เกิดขึ้นมาก ๆ แต่การหัวเสียนี้ไม่ใช่แบบคนทั่วไปที่หัวเสียแล้วก็หงุดหงิดฟึดฟัดแป๊บเดียว เพราะ Kaarmann ตัดสินใจที่จะสร้างธุรกิจโอนเงิน […]

การล้มละลายของธุรกิจแชร์จักรยานในจีน

กรณีศึกษา: การล้มละลายของธุรกิจแชร์จักรยาน ในประเทศจีนจะมีธุรกิจบริการแชร์จักรยาน (Bike-Sharing business) จำนวนมาก ซึ่งเอาจริง ๆ มันเป็นอะไรที่นิยมกันมากในหมู่คนจีน ตั้งแต่เด็กประถมยันอากงอาม่า อย่างผมที่ตอนนี้เรียนอยู่เมืองจีนก็ใช้บริการธุรกิจพวกนี้บ่อยครับ โดยวิธีใช้งานก็คือ เราจะต้องสมัครบริการผ่านแอพก่อน แอพส่วนใหญ่จะบังคับให้เรายืนยันตัวตน กรณีคนต่างชาติมักจะต้องถ่ายรูปพาสปอร์ต แถมยังจะต้องถ่ายรูปที่ถือพาสปอร์ตคู่กับหน้าตัวเองยืนยันไปพร้อมกันด้วยว่าเราเป็นตัวจริงนะ หลังจากนั้น 2-3 วันเมื่อเขาอนุมัติ เราก็สามารถใช้บริการเช่าจักรยานได้ โดยอาจจะเลือกแบบจ่ายต่อครั้ง หรือซื้อบัตรแบบรายวัน รายเดือน รายปี (ซึ่งจะได้ส่วนลด) บางเจ้าเช่น Ofo อาจจะต้องโอนมัดจำเข้าไปก่อน ราว ๆ 99-199 หยวนนี่ล่ะ (ห้าร้อยถึงพันบาท) ในตลาดธุรกิจนี้จะมีผู้ให้บริการจำนวนมาก ซึ่งจากที่นิตยสาร […]

ชอบกฎหมายวิชาไหนกันบ้าง: มุมมองจากเพื่อนต่างชาติ

ระหว่างที่ผมได้เรียนกฎหมายอยู่ในมหาวิทยาลัยต่างประเทศ คำถามหนึ่งที่ติดปากผมและมักจะถามเพื่อนที่สนิทกันระดับหนึ่งก็คือ “ตั้งแต่เรียนกฎหมายมา ชอบกฎหมายวิชาไหนที่สุด?” โดยปกติแล้ว ผมจะได้ยินได้ฟังคำตอบที่น่าสนใจที่หลายครั้งก็กระตุ้นความคิดให้เรากลับมาสนใจกฎหมายที่เพื่อนชอบ เพราะคำตอบส่วนใหญ่มักจะไม่ค่อยตรงกับวิชาที่คุณชอบสักเท่าไหร่ แต่นั่นล่ะครับ มันคือเสน่ห์และความหลากหลายของนักเรียนกฎหมาย เพราะไม่ใช่ว่าทุกคนจะถนัดไปทุกกฎหมาย (แต่ก็มีคนแบบนี้เหมือนกัน ฮ่า ๆ) และบางคนแม้จะถนัดบางกฎหมายแต่อาจจะชอบบางกฎหมายมากกว่าก็เป็นไปได้เช่นเดียวกัน จากการถามเพื่อนต่างชาติมาหลายคน ผมก็ได้รับคำตอบจำนวนหนึ่ง ดังนี้ ชอบกฎหมายเครื่องหมายการค้าเพราะมันใช้สามัญสำนึกและสัญชาตญาณ (common sense and instinct) มาตอบได้ มีเพื่อนของผมสองคนที่ชอบกฎหมายเครื่องหมายการค้า (Trademark) คนหนึ่งคือ L. จากเยอรมัน คนนี้เป็นชายที่เก่งกฎหมายในหลายสาขามาก L. สามารถตอบและแสดงความเห็นได้ดีในหลายวิชาที่ผมเรียนด้วย ในหมู่เพื่อนนักเรียนกฎหมายจากเยอรมันก็ยอมรับว่า L. คือที่พึ่งด้านกฎหมายของพวกเขา และคืนวันหนึ่งระหว่างปั่นจักรยานกลับหอพัก […]